دفتر سوم مثنوی معنوی، دارای دوازده گفتمان در سه بخش است که به‌ترتیب به معرفی عقل جزئی، عقل ربانی و عقل کلی می‌پردازند و چگونگی گذار از عقل جزئی به‌سوی عقل ربانی را نشان می‌دهند.